Collectie Hendrik van Kampen sr. (1891-1981)
In de collectie Van Hendrik van Kampen sr. wordt het Friesland aan het begin van de twintigste eeuw in beeld gebracht. Hendrik legde dorpen, steden, landschappen en het dagelijks leven vast in een periode waarin de provincie sterk veranderde. Zijn foto’s tonen niet alleen herkenbare plaatsen, maar ook een wereld die op veel plekken inmiddels is verdwenen. De collectie bestrijkt een groot aantal onderwerpen. Het grootste deel bestaat uit foto’s van dorpen en steden, die vooral werden gemaakt voor de productie van prentbriefkaarten. Daarnaast zijn er ook foto’s van het landschap, de cultuur en het boerenleven die laten zien hoe wonen, werken en leven nauw met elkaar verbonden waren. De foto’s helpen ons veranderingen in het landschap, de landbouw, de dorpen en de stedelijke omgeving te herkennen en te begrijpen en hebben daarom een cultuurhistorische waarde.
Honderden historische opnamen zijn door de kleinzonen van Hendrik, Hendrik G. van Kampen en zijn neef Hendrik S. van Kampen, opgespoord, onderzocht, gedigitaliseerd en waar nodig gerestaureerd. Dankzij hun inzet is het fotografische werk van hun grootvader opnieuw toegankelijk geworden. Een zorgvuldige selectie van meer dan 200 foto’s wordt op de beeldbank van ErfgoedCMS beschikbaar gesteld. De collectie Van Kampen is de eerste collectie die met behulp van IIIF wordt gepubliceerd. Deze internationale standaard maakt het mogelijk om de foto’s tot in detail te bekijken, te vergelijken en op een verantwoorde manier opnieuw te gebruiken. Beeld, beschrijving, herkomst, rechten en technische informatie blijven daarbij met elkaar verbonden. De foto’s kunnen bovendien worden opgenomen in historische verhalen, themapresentaties en digitale collecties die met ErfgoedCMS worden beheerd. Zo krijgt het werk van Hendrik van Kampen niet alleen een duurzame plaats in de Beeldbank, maar kan het ook bijdragen aan nieuwe verhalen over Friesland en zijn bewoners.
Wij nodigen u uit om door de verschillende onderwerpen en plaatsen te bladeren en het Friesland van Hendrik van Kampen te ontdekken.
Korte biografie van Hendrik van Kampen
Hendrik van Kampen werd op 3 augustus 1891 geboren in Wergea en overleed op 26 april 1981 in Heerde. Hij begon rond 1914 met fotograferen. Enkele jaren later maakte hij overal in de provincie Fryslân foto's voor de productie van prentbriefkaarten die door zijn broer Tiemen op de markt werden gebracht. In Leeuwarden fotografeerde Hendrik op veel plekken waar andere fotografen niet kwamen. Aanvankelijk werd er gefotografeerd op glasnegatieven. In 1924 trouwen Hendrik van Kampen en Klaartje Wiersema en begint Hendrik een kunst- en fotohandel op de Tweebaktsmarkt in Leeuwarden. Rond die tijd kwam de ook Leica meetzoekercamera op de markt. Deze camera maakte gebruik van kleinbeeldfilm, nog steeds het standaard formaat voor fullframe digitale camera's. Als fotograaf was hij vooral actief tussen 1916 en 1942. Daarna verschoof zijn focus naar het uitbouwen van zijn eigen fotowinkel: "Foto Vaka" in Leeuwarden.
Rond 1930 heeft Hendrik zijn eerste Leica aangeschaft. De productie van kaarten nam een grote vlucht, meerdere fotografen waren voor hem op pad. Van foto's na ongeveer 1935 is daarom niet zeker of hij ze zelf heeft gemaakt. Vanaf 1937 wordt op de achterkant van de kaarten VaKa vermeld en in 1939 verhuist het gezin met de zaak naar de Sint Jacobstraat 13 in Leeuwarden. Na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog ging het dagelijkse leven aanvankelijk gewoon door. Begin 1942 werd begon de invloed van de bezetter knellend te worden. Foto Vaka bleef bestaan, ook de Duitsers lieten er hun filmpjes ontwikkelen. Bij het afdrukken werden er stiekem extra afdrukjes gemaakt voor later. Ook werden er filmpjes bewaard om de bevrijding te kunnen vastleggen. Dit materiaal is nu opgenomen in de collectie van het Verzetsmuseum in Leeuwarden. Op de foto zien we het gezin van Hendrik in een verduisterde kamer tijdens de Tweede Wereldoorlog. De personen op de foto zijn van links naar rechts: Mieke, Hans, Tinie, Luit, Hendrik van Kampen, Ella en Klaarke van Kampen-Wiersema. De foto is gemaakt door mijn vader, de oudste zoon: Garmt van Kampen.
In 1962 werd Foto Vaka overgenomen door Garmt, die in 1973 de zaak heeft verkocht. Na zijn overlijden in 2008 is een groot deel van de negatieven van de prentbriefkaarten in mijn bezit gekomen. Helaas zit er geen of slechts een summiere documentatie bij. Van steden staat er niet meer dan de naam van de stad en een jaartal op het papieren zakje met negatieven. Bij de foto's van het landelijk gebied zit in het geheel geen informatie. Het was een hele zoektocht om uit te vinden wat er op de foto's is te zien. Gelukkig zitten veel van de prentbriefkaarten in collecties en wordt er actief in gehandeld. De kaarten zijn herkenbaar aan diverse logo's op de achterkant en hebben op de afbeelding een handgeschreven titel. Dat handschrift vertoont door de tijd enkele kleine maar kenmerkende veranderingen. Met behulp van die kenmerken is het mogelijk om veel van de foto's te dateren en op naam te brengen.
